Wanneer kunnen we spreken van constipatie?

“Er bestaan verschillende definities voor constipatie. Dat maakt het moeilijk te zeggen wanneer iemand geconstipeerd is. Dit dient best per individu bekeken te worden. Voor sommigen is het normaal om drie keer per dag naar het toilet te gaan, terwijl anderen dit slechts vier keer per week doen. Meestal kan er gesproken worden over constipatie wanneer je minder dan twee keer per week naar het toilet gaat, een harde ontlasting hebt en erg moet persen tijdens de ontlasting. Je kunt soms ook voelen dat er een obstructie in de darm zit, of dat je je darmen niet helemaal kunt ledigen. Er wordt dus eigenlijk pas gesproken over constipatie wanneer je ontlastingspatroon verandert en je er last van ondervindt.”

Er bestaan verschillende soorten constipatie, kan je het verschil even uitleggen?

“Eerst en vooral heb je de functionele constipatie. Er zijn geen aanwijsbare oorzaken of onderliggende ziekten die dit soort van constipatie veroorzaken, maar het is voornamelijk te wijten aan je levensstijl. Je krijgt onvoldoende vocht binnen, beweegt niet genoeg of houdt er een vezelarm dieet op na. Functionele constipatie kan ook psychologische oorzaken hebben. Ga je bijvoorbeeld niet graag buitenshuis naar het toilet, en houd je je ontlasting lange tijd op, kan je geconstipeerd raken. Ook een prikkelbare darm kan leiden tot functionele constipatie. Daarnaast is er de secundaire, of organische constipatie. Hiertoe behoren alle somatische oorzaken, zoals een darmobstructie of een colorectaal carcinoom. Het kan ook een bijwerking zijn van bepaalde medicamenten, en ook tijdens je zwangerschap raak je sneller geconstipeerd.”

Wat zijn de eerste stappen die we kunnen ondernemen wanneer we functioneel geconstipeerd zijn?

“In eerste instantie dien je je eet- en leefgewoonten aan te passen en je darm opnieuw op te voeden door op regelmatige tijdstippen naar het toilet te gaan. Ik raad mijn patiënten ook altijd aan in de goede toilethouding te zitten wanneer ze gaan. Je moet een beetje naar achteren leunen wanneer je ontlast. Leun je naar voren, druk je op je blaas. Je kunt ook een bankje onder je voeten zetten, zodat je extra druk op je anus kunt zetten. Mensen moeten altijd lachen wanneer ik deze houding voordoe in de praktijk, maar achteraf hoor ik van hen dat het toch gewerkt heeft (lacht).”

Hoe ziet een gezond eet- en leefpatroon eruit willen we van constipatie bespaard blijven?

“Je moet voldoende vezelrijke voeding binnenkrijgen. Volkoren brood, volwaardige rijst en volkoren pasta zijn uitstekende voedingsproducten. Ook fruit en groenten, noten en peulvruchten zoals bonen bevatten heel veel voedingsvezels. Daarnaast hebben we ook een beperkte hoeveelheid gezonde vetten nodig. Magnesiumrijk water, zoals bijvoorbeeld Hépar, gaat constipatie tegen. Houd je dus zeker aan de aanbevolen anderhalve liter water per dag, zodat de voedingsvezels uit jouw voeding kunnen opzwellen en dus massa voorzien in de darmen en je lichaam. Beweeg ook voldoende, en stel zeker je stoelgang niet uit!”

Wat voor voeding provoceert constipatie? En welke bevordert de stoelgang dan weer?

“Wanneer je snel geconstipeerd bent, eet je best niet te vaak bananen, witte rijst of kaneel. Daarnaast kan je ook geconstipeerd raken, maar in mindere mate, van rode wijn en te sterke thee. Heb je last van constipatie? Dan houd je best even op deze voedingsmiddelen te eten. Producten met een laxerend effect zijn onder meer: pruimen, peperkoek, gedroogde vruchten, karnemelk en yoghurt. Ze kunnen een extra hulpmiddeltje zijn bij constipatie, maar zijn geen ultieme oplossingen op zichzelf.”

Zijn laxeermiddelen aan te raden?

“Er zijn verschillende categorieën laxatieven. Zo heb je vezelsupplementen die een laxatief effect uitoefenen. Hier kan je niet veel mis mee doen; het zijn geen echte medicamenten maar supplementen die volume creëren in je darmen. Hierdoor wordt het gemakkelijker naar het toilet te gaan. Daarnaast bestaan er osmotische middelen die ervoor zorgen dat je darmen meer water vasthouden, en waardoor je dus ook makkelijker naar het toilet kunt gaan. Verder zijn er ook stimulerende laxeermiddelen, weekmakers en middelen voor rectaal gebruik. De vezelsupplementen zijn helemaal niet slecht voor je, en maken je darm ook niet lui. Maar best ga je even langs bij je huisarts als je aan laxeermiddelen denkt; hij of zij zal je voldoende kunnen informeren over de verschillende middelen.”

Zijn wij over het algemeen voldoende ingelicht over wat constipatie precies inhoudt, en hoe het op te lossen valt?

“Ik merk in mijn praktijk toch dikwijls dat mensen niet correct of onvoldoende geïnformeerd zijn over constipatie, waardoor ze soms de nodige aanpassingen aan hun voeding en levensstijl niet uitvoeren. Wel gaan ze dan bijvoorbeeld ineens heel veel pruimen eten omdat die een zacht laxerend effect hebben. En inderdaad, pruimen kunnen dan wel een tijdelijke oplossing betekenen, maar je constipatie zal ook wel weer snel terugkeren als je je voedingsgewoonten en levensstijl niet permanent aanpast. Je moet op verschillende vlakken een verandering doorvoeren, wil je minder met constipatie geconfronteerd worden.”