Waarom nog maar eens een bijlage over gezondheid? Mensen leven anno 2018 al behoorlijk lang, is die aandacht voor gezond leven niet wat overroepen? Dat is het hem nu net. Het doel van gezonder leven is niet om ons nog langer te laten leven. Het zorgt er wel voor dat we met minder of liefst zonder gezondheidsproblemen goed kunnen leven. Energieker, met minder kwaaltjes, beter in ons vel. Het gaat dus niet over ‘jaren toevoegen aan het leven’, wel ‘leven aan de jaren’. Voor iedereen, ook voor de kwetsbaren in onze samenleving. Dat laatste is niet zo evident: kwetsbare groepen leven gemiddeld minder lang, met minder gezonde levensjaren op de teller.

 

Voorkomen is beter dan genezen
 

Boodschappen om gezonder te leven zijn niet enkel hip vanuit lifestyle-oogpunt. Ze spreken de laatste jaren vooral ook aan vanuit een economisch standpunt. Gezondheid is een ‘harde’ parameter geworden voor steeds meer beleidsmensen en bedrijfsleiders. Gezonde en veerkrachtige mensen zijn productiever, kosten minder aan de ziekteverzekering en dragen mee aan het welbevinden van een samenleving.

Een goede dertig jaar geleden lanceerde de Wereldgezondheidsorganisatie het Ottawa-charter, de basis van de professionele gezondheidsbevordering. De belangrijkste boodschap was: laten we van de gezonde keuze, de evidente keuze maken. Pas de laatste jaren wordt de urgentie hiervan ingezien. Niets te vroeg. De impact van ongezonde leefwijzen op populatieniveau valt immers niet langer te negeren. Denk aan obesitas, diabetes, luchtvervuiling, depressie en suïcide gedachten. In dit geval mag je het dus letterlijk nemen: voorkomen is beter dan genezen.

 

"De impact van ongezonde leefwijzen op populatieniveau valt niet langer te negeren."

Stimulansen nodig
 

Waar zal in de toekomst vooral de nadruk op liggen? Nieuwe richtlijnen voor gezond leven zijn haalbaar, positief en toegankelijk voor een breed publiek, de kwetsbare groepen inbegrepen. Ze geven een richting aan zoals een kompas, maar verbieden niet en wijzen niet met het vingertje. Ieder zoekt wat het best bij hem of haar past, elk stapje vooruit daarbij is winst.

Boodschappen over gezond leven? Ja, zeker. Maar informatie is lang niet voldoende. Daarnaast zijn vooral stimulansen nodig om aanpassingen te doen in de leefomgeving die het ons gemakkelijker zullen maken om de gezonde keuze te maken. Je hoeft maar een voedingswinkel binnen te stappen om te weten dat dit vandaag nog vaak niet evident is.

 

Op de goede weg
 

Hoewel er de komende jaren nog enorm veel werk moet verzet worden, en weerstanden overwonnen, evolueert ook de fysieke omgeving langzaamaan. Op kleine schaal is dat bijvoorbeeld het plaatsen van de fruitmand op de keukentafel en ongezondere snacks verbergen in een moeilijk bereikbare keukenkast of te voet naar de bakker gaan en de auto in de garage laten. Op grotere schaal heb je bijvoorbeeld het verbod op roken op café of het verdwijnen van ongezonde automaten op school. 

 

Niet zo moeilijk
 

Gezond kunnen leven in een gezonde leefomgeving vereist ernstige aandacht van de overheid. Recent keurde het Vlaams Parlement het Strategisch Plan ‘De Vlaming leeft gezonder in 2025’ goed. Vlaanderen is hiermee bij de pioniers: we hebben voor de komende jaren een visie en beleidskader voor een goed gedoseerde mix aan maatregelen.

Kan het dan niet eenvoudiger? De cijfers spreken voor zich: genetische factoren bepalen globaal genomen slechts 30% van onze gezondheid, daartegenover staan gedrag (40%), sociale en omgevingsfactoren (20%) en gezondheidszorg (10%) die de overige 70% bepalen. Gezondheid ‘kopen’ door een goed gecommercialiseerd drankje of pilletje is dus te simpel.

Aan de andere kant, gezond leven is ook weer niet zo moeilijk. Mijn eenvoudige boodschap is en blijft ‘leef met mate en met gezond verstand’.