Professor Gert Laekeman van de KULeuven licht toe.

Hoeveel Belgen nemen regelmatig een pilletje om beter te slapen?

“Ongeveer 1 op de 7 Belgen. Er wordt te veel slaap ‘verkocht’, want pillen zijn niet altijd meteen nodig. Een belangrijk criterium om gebruik te maken van slaapmiddelen is het hebben van functioneringsproblemen overdag. Functioneer je goed, dan heb je geen medicatie nodig. Daarnaast is slaap heel persoons- en leeftijdsgebonden, en dat moet gerespecteerd worden bij het zoeken naar een oplossing. Dynamische mensen hebben misschien maar 5 of 6 uur slaap nodig, terwijl anderen 8 uur slaap nodig hebben om volledig uitgerust zijn. Je slaapt ook minder lang naarmate je ouder wordt. De oorzaak hiervan is de verminderde werking van je pijnappelklier, die rust afscheidt.

Als we overdag niet goed meer functioneren, mogen we dus wel een middeltje nemen?  

“Dan kan medicatie inderdaad in overweging genomen worden, maar als je nog nooit een slaapmiddel genomen hebt, kun je om te beginnen ook denken aan relaxatieoefeningen zoals bijvoorbeeld yoga. Zulke oefeningen helpen echter niet voor iedereen. In dat geval zijn er slaapmiddelen op basis van planten met een slaapinducerende en -bevorderende werking. Deze middelen hebben het volwaardige statuut van een geneesmiddel en zijn in de meeste gevallen gebaseerd op het bestanddeel valeriaan. Pas als de natuurlijke middelen niet helpen, kan je eraan denken om over te schakelen naar chemische producten.”

Waar liggen de grootste verschillen tussen chemische en natuurlijke slaapmiddelen?

“Je kunt de werking van een natuurlijk en chemisch slaapmiddel niet echt vergelijken, de chemische producten zijn namelijk sterker en werken anders. Toch kan je stellen dat het ideale slaapmiddel beantwoordt aan vijf criteria en dat de natuurlijke middelen hier het dichtst bij aanleunen. Het gaat hier om het bevorderen van het inslapen, het verzekeren van het doorslapen, het ontbreken van resteffecten de volgende ochtend, het verzekeren van de veiligheid (geen risico op overdosis) en het bevorderen van de slaapkwaliteit. Chemische middelen hebben de neiging om de REM-slaap ( = droomslaap) uit te stellen en zorgen ervoor dat er een gewenning kan optreden. Daarnaast kunnen de resteffecten je functioneren de dag erna belemmeren. De toxiciteit is minder uitgesproken, maar wanneer een overdosis genomen wordt, zullen de symptomen wel sterker zijn dan bij een natuurlijk slaapmiddel.

Wat is uw algemeen advies wat betreft slaapmedicatie?

“Als je slechte nachtrust een invloed heeft op je functioneren overdag en een aantal oorzaken zoals bijvoorbeeld kortdurende stilstand van de ademhaling of slaapapneu uitgesloten zijn, kan er eerst gekeken worden naar een zacht middel, bijvoorbeeld op basis van valeriaan. Als je last hebt van stress, kan je ook medicatie nemen op basis van passiebloem. Lavendel wordt de jongste tijd dan weer sterk bestudeerd in verband met angst en depressie. Helpen deze middelen niet, dan kan je samen met een arts kijken of je een sterker slaapmiddel kan gebruiken. Chemische middelen zijn zeker niet slecht - ze zijn er om ons te helpen - maar er moet wel verstandig mee omgegaan worden.”